Van de Predikant

Maandelijkse overdenking door de predikant van onze gemeente, 
ds. Joep van den Berg.

Johannes 3

Van 'boven' geboren
Nicodemus komt ’s nachts naar Jezus toe, in het donker. 
Die naam Nicodemus betekent: ‘volksoverwinnaar’. En hij begint het gesprek op vertrouwelijke toon, in de trant van ons-kent-ons: ‘Beste Jezus, wij weten allebei dat u een leraar bent die door God gezonden is...’. Zoiets als: we weten allebei wat God doet, daar hebben wij inzicht in... 

Maar Jezus doet niet mee aan een gesprek van wijze-mannen-onder-elkaar. Hij onderbreekt het gebabbel en zet meteen op een heel andere toonhoogte in. Hij ondergraaft de social talk en steekt af naar de diepte: “Als je niet ‘van omhoog’ geboren bent, kun je het Koninkrijk Gods niet zien.” Johannes brengt geboren worden hier in verband met de oorsprong, het begin van ons bestaan. Jezus zegt dat als je niet je oorsprong hebt vanuit God, dan kun je het Koninkrijk niet zien. Niet doorgronden en begrijpen. Het is noodzakelijk dat je door de Heilige Geest opnieuw wordt geboren.

Het is nogal cryptisch wat hier en in het vervolg gezegd wordt. Als je goed luistert gaat het in dat gesprek over vlees en Geest. Het gaat erom dat je opnieuw geboren wordt door de Geest. Ik kan me heel goed voorstellen, en ik denk u ook, dat Nicodemus bij die woorden met z'n oren stond te klapperen.
Een belangrijke eigenschap van vlees is dat het niet blijvend is. Daarom moet een mens volgens Jezus "wederom geboren" worden. In het Grieks staat daar een woordje dat twee dingen kan betekenen: 1. opnieuw, 2. van boven af.
Van boven af geboren worden klinkt ook nog niet erg helder. Tenzij je er een verhaal bij vertelt van iemand die het ervaren heeft. Zo'n verhaal vind je in Psalm 8. Die ervaring, daar gaat het om. Degene die psalm 8 gemaakt heeft vlucht namelijk niet weg voor z'n eigen sterflijkheid. Hij steekt z’n kop niet in het zand, maar hij gaat er dwars door heen. Hij laat zich overdonderen door de werkelijkheid zoals die is: Ik ben een klein mens tussen andere mensen op een aardbol die in een onbegrijpelijk en onvoorstelbaar grote ruimte zweeft. Hij laat tot diep in zijn binnenste doordringen dat hij verschrikkelijk klein is, helemaal niets voorstelt.

De geboorte uit God door de Heilige Geest is zowel werkelijkheid als mysterie. Je kunt het niet zien, zoals je de wind niet kunt zien. Je ziet wel wat de wind doet en je hoort haar geluid in het ritselen van de bladeren aan een boom of aan het opstuiven van zand op het strand. Opeens kan de wind opsteken of gaan liggen.
En zo, om bij dit beeld te blijven, kun je ook merken aan gelovigen die geboren zijn uit de Heilige Geest dat zij zich anders gaan gedragen. Ze worden liefdevoller, vriendelijker en geduldiger. Ze zijn altijd bereid tot vergeven en willen de ander geen kwaad doen. Zij schamen zich er niet voor om te getuigen van de hoop die in hen leeft en ze durven te spreken over hun geloof in Jezus als hun bevrijder en verlosser. Deze mensen ervaren de realiteit van het bevrijdt zijn om God te dienen en Jezus Christus in woorden en daden zichtbaar te maken.